De stikstof cyclus

De stikstof cyclus is de weg die stikstof aflegt in de vijver en is voor vijverliefhebbers een belangrijke basis chemie bij het opsporen van problemen met waterkwaliteit en vijver bewoners als koi. Het lezen van dit artikel over de  stikstofcyclus is even saaie kost maar wel heel interessant om te weten en om deze kennis te kunnen gebruiken bij de aanleg van een vijver. Zo kunnen er met de kennis van de stikstof cyclus in de toekomst veel problemen voorkomen worden.

Stikstofcyclus, waterwaarden en de gevolgen -->

Kleine koi

Basis chemie in notendop....

De stikstof cyclus is de weg die stikstof (chemische benaming N) aflegt in de vijver. Stikstof is een meststof die in veel gedaantes kan voorkomen. Dit is de stikstof cyclus in 5 stappen :

  1. Veel organisch afvalmateriaal dat in de vijver ontstaat, bestaat uit eiwitten en aminozuren. Dit zijn stikstofhoudende verbindingen en worden door enzymen en bacteriën verwerkt tot Ammonium (NH4) . Ook vissen stoten Ammonium uit via de kieuwen.  Ammonium is giftig voor de vissen maar bij een te hoge PH waarde wordt ammonium omgezet in Ammoniak (NH3) wat zeer giftig is. Om het giftige Ammonium/Ammoniak te verwerken kunnen planten worden geplant. Deze zijn tot zekere hoogte in staat dit op te nemen als meststof. Het restant zal alternatief verwerkt moeten worden. Hier komen de bacteriën bij kijken.
  2. De Nitrosomas bacteriën zetten de NH4 om in NO2 (nitriet). H is waterstof en O is zuurstof. De bacteriën koppelen dus het waterstof los, laten dit met zuurstof O reageren tot H2O (water) en gebruikt een 2tal zuurstof atomen en koppelt deze aan de stikstof. Door deze reactie is er veel zuurstof nodig voor deze omzetting. Nitriet is giftig voor vissen en zal dus snel omgezet moeten worden. Nitriet reageert met hemoglobine in het bloed tot Metahemoglobine, welke niet meer in staat is zuurstof te transporteren. Het gevolg hiervan is dat de organen in het lichaam van de vissen de weinig zuurstof krijgen en de vissen stikken.
  3. Ook het omzetten van nitriet in het niet giftige nitraat (2NO3) zijn bacteriën nodig, dit zijn de Nitrobacter bacteriën. Ook deze bacteriën gebruiken zuurstof om de NO2 om te zetten in 2NO3 want 2NO2 + O2 = 2NO3. nitraat is niet giftig maar wel een perfecte meststof voor alle plantensoorten.
  4. Als er te weinig planten in de vijver staan zal de natuur een noodgreep toepassen in de vorm van overmatige groei van algen.
  5. De algen sterven na verloop van tijd en vormen weer organische afvalstoffen waardoor de cyclus weer rond is.

Wat zijn de gevolgen van een verandering ?

Zoals we hebben gezien wordt elke vorm van organisch afval via enkele stappen verwerkt tot algen. Vooral als er veel aanbod is kan er een enorme alg explosie ontstaan. Zolang er maar voldoende zuurstof aanwezig is en de bacteriën de ammonium en nitriet waarden nagenoeg nul kunnen houden is een groene vijver een gezonde vijver. Echter als dit evenwicht verstoort wordt is de schade niet te overzien. Massale vissterfte is dan het gevolg.

Het plaatsen van een UV unit is in sommige gevallen dan ook sterk af te raden. Want een UV unit dood de algen die vervolgens massaal tot ammonium wordt omgezet. Vervolgens kunnen de bacteriën het niet aan met een dodelijke ammonium/nitrietpiek tot gevolg.

Wat kunnen we hieraan doen ?

Nu we weten wat er gebeurt in de vijver kunnen we actie ondernemen.

  • De eerste stap is het voorkomen van organisch afval door het juiste voer in de juiste dosering te geven en het afschermen van de vijver voor vallend vuil zoals bladeren etc. 
  • Een tweede stap is het aanwezige organisch vuil te verwijderen voordat het kan verteren tot ammonium door bijvoorbeeld een zeef toe te passen. 
  • De derde stap is het beschikbaar hebben van een biomedium waar de bacteriën zich kunnen hechten. 
  • De laatste maar zeker niet de onbelangrijkste is het plaatsen en onderhouden van beplanting welke de rest stoffen opnemen. Ook waterwissels en kunstgrepen als zeoliet kunnen hierbij helpen en dient de visbezetting in de gaten gehouden te worden

Meer over de stikstofcyclus, waterwaarden en de gevolgenHet testen van  vijverwater kan eenvoudig met een water test strip. Maar waarom is het zo belangrijk om het vijverwater te testen? In de vijver zijn diverse waterwaarden  die elk op zich heel belangrijk zijn, deze waterwaarden van de vijver kunnen we testen ...

Eenvoudige waterkwaliteit teststrips, professionele wateranalyse sets en onderhoudsmiddelen.