Een vijver aanleggen! Wat is de beste plek 

Wilt u een vijver aanleggen dan is het belangrijk om vooraf goed te bekijken wat de beste locatie voor de vijver in de tuin is. Het is niet eenvoudig om de allerbeste plek voor een vijver of bekloop in uw tuin uit te zoeken. Laten we de verschillende aspecten van de plaatsing eens doorlopen om te zien waar u allemaal op moet letten. Reflecties en spiegelingen kunnen een grote en aantrekkelijke rol spelen. Een vijver in de tuin kan trouwens ook hinderlijk zijn, bijvoorbeeld doordat ze verblinden; let daar dus ook op.

Waar een vijver aanleggen:

  1. In de volle zon, hoogstens lichte schaduw
  2. Beschut tegen harde wind
  3. Niet onder bomen
  4. Bij terras of venster een vijver aanleggen
  5. Gunstige spiegelingen
  6. Toegankelijk voor graafmachine
  7. Niet boven leidingen een vijver aanleggen
  8. Bij een stroomaansluiting

In de zon of schaduw een vijver aanleggen

Licht is een belangrijke factor voor de groei van alle planten. Eigenlijk bloeien ze allemaal beter wanneer ze in de volle zon staan, ook de schaduwplanten. Maar omdat bij volle zon de verdamping via het blad veel groter is, duikt daar een ander probleem op; verdroging. Vijver- en oeverplanten hebben daar geen last van. In de meeste vijvers staat het water altijd even hoog en is er dus geen kans op verdroging. Volle zon geeft dan bijna altijd betere resultaten, zeker wat de bloei betreft. Ook voor het dierenleven is zon nuttig. Zeker in koelere streken komt het goed van pas  als de zon het water opwarmt; de dieren profiteren daarvan. Maar er is ook een nadeel; in ondiepe vijvers kan het water in de zomer te warm worden en dat is ook weer niet goed voor dier en plant. Ongewenste organismen, zoals algen, profiteren ook van zonlicht. Hoe meer licht, des te beter willen ze groeien, Dit is dus beslist een nadeel van de zonnige vijverligging. De algengroei kan onder meer getemperd worden door  het oppervlak van de vijver voor een deel te laten begroeien, bijvoorbeeld met waterlelies. De lelies ontvangen volle zon en profiteren daar zeer van, maar onder de grote bladeren is het vrij donker en dat belemmert de algengroei. 

Wanneer u wilt bepalen of een bepaalde plek van uw tuin in de volle zon ligt, moet u het niet bij een eenmalig beoordeling laten. U kunt beter drie maal per dag kijken; ’s ochtends om 9 uur, ‘s middags om 2 en ’s avonds rond de klok van 6. Doet u dit in de maanden mei of juli en schijnt bij alle die beoordelingen zon op de toekomstige plek van de vijver, dan ligt hij in de volle zon. Zo niet, dan heerst daar halfschaduw of misschien wel schaduw (minder dan 3 uur volle zon). In bijna alle gevallen is de beste oplossing; een plek voor de vijver in de tuin in de volle zon.

Veel wind niet gewenst

Een vijver aanleggen kan het best op een beschutte plaats. Veel wind is nadelig voor de plantengroei; hogere planten worden omvergeblazen, zeker wanneer ze in losse bakken staan zoals tegenwoordig vaak het geval is.  Het water warmt minde snel op in het voorjaar en het blijft kouder door veel wind.

De grotere verdamping van de vijver maakt vaker bijvullen noodzakelijk. De fontein spuit niet omhoog, maar wellicht buiten de oever en leegt zo de vijver bij harde wind. Ook de kans dat er door de wind veel rommel in vijver waait is groter dan op een beschutte plek en het opruimen van dit afval kost extra tijd.

Bomen zijn mooi, maar lastig bij het aanleggen van een vijver

Houd de vijver in de tuin of beekloop liever uit de buurt van bomen of grote struiken. Allereerst geven ze te veel schaduw en dit is niet gunstig. Bovendien kunnen de wortels van grote bomen uw vijver lelijk beschadigen; funderingen opdrukken, de folie doorboren, Bomen kunnen ook  giftige onderdelen in de vijver laten vallen, bijvoorbeeld de zaden van de goudenregen, en dat is niet goed voor het dierenleven. Tenslotte het blad. Als er in de herfst veel blad in de vijver valt, kunt u het volgend jaar geheid problemen verwachten, Het loof gaat op de bodem rotten, dit kost veel zuurstof en het biologisch evenwicht in de vijver raakt verstoord. Het is erg veel wek om al het blad uit de vijver helen en wanneer je niet oppast, beschadig je de folie ook nog.



Er zijn heel veel boeken over 'een vijver aanleggen'. Bezoek de vijverboeken shop en ontdek het zelf...

Hoog of laag een vijver aanleggen in de tuin

Het  is buitengewoon logisch om een vijver aan te leggen op  het laagste punt van de tuin. Water zoekt door de zwaartekracht immers altijd het dal op en in de grote, bekende tuinen uit vroeger tijden zien we vrijwel steeds het water naar beneden stromen of rustig onderin de tuin blinken. Maar in de moderne, kleine tuin, vooral in de stadstuin, wordt toch vaak van deze regel afgeweken.

Bijvoorbeeld omdat op het laagste punt van de tuin te veel schaduw is . Ook kan het laagste punt te ver van de woning af liggen of er kunnen andere motieven zijn om daar juist geen vijver te maken. In een omgeving die niet door het landschap wordt bepaald zie ik er ook helemaal geen been in om een vijver op het hoogstepunt van de tuin, of zelfs verhoogd, aan te leggen.

In de meeste gevallen wordt een vijver gemaakt met het doel er van te genieten; het waterleven moet goed bekeken kunnen worden. Daarom is het van groot belang de vijver daar te situeren waar je er een goed zicht op hebt; bij een terras of zitplek, langs een pad, vlak bij het venster. Door een vijver te verhogen komt het oppervlak nog dichter bij. Vooral belangrijk voor ouderen of gehandicapten, die niet zo gemakkelijk op hun buik bij de vijver gaan liggen. Een verhoogde vijver is weliswaar kwetsbaarder, denk bijvoorbeeld aan vorstgevaar, maar dit nadeel kan door de voordelen worden gecompenseerd.

Het is wel prettig als een verhoogde vijver qua materiaal niet te veel afwijkt van de omgeving. Dus voor de wanden dezelfde steen gebruiken die ook voor de muren van de woning is toegepast, ofwel de wanden maken van hetzelfde materiaal als de bestrating. Verhoogde vijvers kunnen in een hellende tuin terrasvormig worden aangelegd; denk aan de rijstvelden in tropische landen. De  ene vijverwand ligt verborgen in het talud en de andere wand fungeert tevens als terrasmuur. Een  goede oplossing voor wat grotere tuinen, zelfs als ze maar een klein hoogteverschil hebben. Een sprong van ongeveer 50 cm geeft al een flink effect. Door twee of meer vijvers in elkaar over te laten stromen kan een serie watervallen worden gemaakt. Ook kan een beekloop tussen de verhoogde vijver worden aangelegd. Het andere uiterste is een vijver in de tuin die zo laag ligt dat hij geheel of gedeeltelijk onder het grondwaterniveau terecht komt.



Technische aspecten van de ligging en een vijver aanleggen

Bij het bepalen van de juiste plek voor een vijver of beekloop aanleggen moeten we wel een paar technische zaken in de gaten houden

Allereerst de grondslag. Het is mogelijk dat er op de gewenste plaats in d tuin vrijwel niet gegraven kan worden, bijvoorbeeld omdat daar erg veel puin ligt, omdat we daar boomwortels zouden vernielen, omdat er belangrijke leidingen liggen of omdat juist op die plek een ondergrondse rotsformatie zit. Een paar proefgaten kunnen meer inzicht verschaffen. Dan kunnen we ook zien of er onder de bouwvoor een laag ongeroerde, lichte grond zit, waarop het meestal goed funderen is. Bestaat de ondergrond uit veen of andere slappe grond dan kunnen we later problemen verwachten in de vorm van verzakkingen enzovoort. Het onderzoek van de grondslag kan ons bijvoorbeeld leren dat het veel verstandiger is om de vijver een paar meter verderop aan te leggen.

Na het maken van proefgaten kunnen we ook vaststellen waar zich het grondwater bevindt. Soms staat dit zo hoog, dat de vijver in het grondwater gebouwd moet worden. Dit is verre van eenvoudig. Het tijdens de bouw aanbrengen van een bronbemaling kan dan noodzakelijk zijn en dat is vrij kostbaar. Is de vijver klaar en gevuld met water dan kan de bronbemaling weg, maar de vijver kan nooit meer geleegd worden omdat hij dan gaat drijven op het grondwater en dit heeft zware beschadigingen tot gevolg.

Soms varieert het grondwater niveau sterk. In de zomer staat het water laag genoeg om probleemloos te bouwen, maar ‘s winters ligt de vijver voor een groot deel in het grondwater. Niet erg, zolang je hem maar niet schoonmaakt bij hoge grondwaterstand. Door enkele drainagebuizen onder de vijver aan te brengen kan het grondwater afgevoerd  worden.

Ook verdient de bereikbaarheid voor de eventueel nodige graafmachines uw aandacht. Er wordt niet zo veel meer met de hand gegraven, tenzij het een heel klein vijvertje betreft. Al gauw wil de hovenier een mechanisch werktuig inzetten en dat moet natuurlijk wel op de juiste plek kunnen komen. Ook moet de vrijkomende grond afgevoerd kunnen worden, tenzij u bestuit om elders een heuveltje te maken, wat overigens wel aanbeveling verdient omdat het afvieren van grond tegenwoordig kostbaar kan zijn

Ten slotte de verdere technische voorzieningen. Vaak wordt in een vijver een pompje geplaatst en dan moet er stroom in de buurt zijn. Een grondkabel is vrij makkelijk in te graven en kan elektriciteit over grote afstanden vervoeren; geen groot probleem. Een wateraanvoer is handig om de verdamping van de vijver te compenseren, maar dit kan ook met een tuinslang. Een afvoer om een overvloed aan regenwater af te voeren wordt niet vaak meer in vijver aangebracht. De praktijk leert dat het zelden zo hard regent dat de vijver in de tuin overstroomt. En als dat toch een keer gebeurt, zakt het water snel in de omgeving weg zonder veel schade te veroorzaken. Alleen in streken met zeer zware regenval is een overstort nodig. Hij moet op het riool of op een zinkput aangestoten worden.


Rob Herwig is een zeer gerenommeerd auteur van boeken over tuinieren en kamerplanten. 70 titels verschenen van hem in een groot aantal landen, met een totale oplage van meer dan 9 miljoen exemplaren. In zijn tuinen bouwde hij verschillende vijvers, groot en klein. Dit onderwerp over 'een vijver aanleggen' wordt zeer uitgebreid behandelt in de uitgave van ‘het volkomen vijverboek’

Boeken van Rob Herwig zijn natuurlijk te koop in onze vijverboeken shop


Nieuw! Reageren

Meepraten over dit onderwerp? Laat hier een reactie achter.....